Iako nam je već deset meseci život izmešten iz svih definicija normalnosti, kovid 19 nije jedini krivac za naše loše raspoloženje – kraći dani, nebo od olova i zubato sunce jesu oni koji kod osetljivih osoba izazivaju sezonski poremećaj raspoloženja, koji se kolokvijalno naziva zimska depresija. Ova sezonska boljka napada svakog desetog Evropljanina i od nje boluje čak 40 odsto stanovnika Skandinavskog poluostrva. Zimska depresija se dijagnostikuje kod osoba koje su depresivne svakodnevno, najmanje dve nedelje i kod kojih se melanholično raspoloženje ponavlja dve godine uzastopno.
Tu prolaznu melanholiju sezonskog karaktera, koju će prepoznati svako od nas, psihijatar Norman Rozental označio je terminom zimska depresija, odnosno sezonski afektivni poremećaj. On u svom najpoznatijem delu "Zimski bluz – sve što treba da znate da biste pobedili sezonski afektivni poremećaj" objašnjava da postoje tri okidača za nastavak ove boljke – deficit neurotransmitera serotonina, preosetljivost očiju na smanjenu dnevnu svetlost i poremećaj cirkadijalnog ritma, koji izaziva rani sumrak.
Prema mišljenju ovog psihijatra, glavni saveznici u borbi sa "zimskim bluzom" jesu fizička aktivnost na otvorenom, terapija svetlom i odlazak u toplije krajeve. S obzirom na to da zimsku depresiju izaziva deficit sunčeve svetlosti, osobe sklone melanholiji treba da provode što više vremena na dnevnom svetlu i u šetnji. Fizička aktivnost podiže nivo tzv. neurotransmitera zadovoljstva, a pravilna ishrana može biti saveznik u lečenju sezonske depresije – preporučuje se smanjenje unosa ugljenih hidrata i uzimanje hrane bogate proteinima i vitaminima.
Da li zima u vama budi melanholiju?
Što smo dalje od ekvatora, veća je učestalost sezonskog afektivnog poremećaja – neko ko živi u Kanadi ima veći rizik od razvoja sezonske depresije od žitelja Floride i Kalifornije. U Floridi, primera radi, svega 1,5 odsto ljudi pati od „zimskog bluza” dok se u severnom Nju Hempširu čak deset procenata stanovništva bori sa sezonskom melanholijom. Istraživanja govore da su ljudi širom sveta tokom zimskih meseci manje sposobni da se nose sa stresom nego za vreme toplih dana, a ova sezonska tuga senzitivnije osobe može gurnuti na ivicu depresije. Zbog složenih hormonalnih procesa, polna statistika svedoči da žene četiri puta češće pate od ovog sezonskog poremećaja.
Profesorka psihijatrije dr Miroslava Jašović Gašić, koja je više od četiri decenije radila s najtežim mentalnim bolesnicima, kaže da nam je sunčeva svetlost potrebna za život, ali i za dobro raspoloženje.
- Kod osoba s bipolarnim poremećajem zimi se mnogo češće javljaju depresivne nego manične epizode, baš kao što su u proleće i leto kod ovih psihijatrijskih pacijenata mnogo češće manične faze. Razlog zbog kojeg i mentalno zdrave osobe pate od zimske melanholije jednostavan je – hladnoća nas nas čini manje pokretnim. Zimi se manje krećemo, manje izlazimo u šetnju, ređe se viđamo s prijateljima, manje boravimo na svežem vazduhu i zbog toga se ukupno lošije osećamo. Čak i stanovnici skandinavskih država pate zbog deficita svetlosti – zato je u ovim zemljama visoka stopa alkoholizma, samoubistva, saobraćajnih nesreća i nasilja u porodici - pojasnila je Mirosla Jašović Gašić.
Komentari (0)