Nemački bunkeri, svedoci okupacije, sada zmijarnici u korovu

Bunkeri duž železničke pruge Beograd - Niš, nemi svedoci okupacije nacističke Nemačke, građeni od 1941. do 1944. godine pored mostova da bi nemače transporte štitili od partizanskih diverzanata, sada su oronula napuštena legla zmija zarasla u korov.

Od oko 350 bunkera izgrađenih u tom periodu, uz prugu ih je još oko 250, među kojima i dva kraj železničkog mosta na reci Oseonici, kod Bagrdana, 13 kilometara od Jagodine, kraj autoputa.

"Jedan je sa desne strane prema Beogradu, pre mosta, a drugi je sa leve strane iza mosta. Ako idete tamo, izujte cipele, a obujte čizme, jer ima zmija, poskoka", upozorava radnik železnice na pružnom prelazu u Bagrdanu.

Jedan bunker je na ivici njive zasejane kukuruzom, oko njega visoko gusto šiblje, divlja ostruga, šipak i korov, ulaz okrenut prema pruzi i mostu, prekriven lijanama.

Drugi je gotovo ceo obrastao gustim šibljem. Oba su sa dve etaže. Na njima su vidljiva duboka oštećenja cigli od atmosferskih (ne) prilika.

Građeni su od "staroplanskih", pečenih cigli, duplih zidova, kamena, betona i armiranog gvožđa, pa zato dugo traju, rekli su Tanjugu građevinski stručnjaci Jagodine.

Izgradnju ovih utvrđenja, u Bagrdanskoj klisuri, koja je uvek bila nemilosrdna prema okupatorima, bili Turci ili Nemci, kažu starosedeoci Bagrdana, i dalje prema Nišu i Solunu, Nemačka je otpočela, posle učestalih napada partizana na njihove vojne transporte, posle 7.jula 1941. godine ustanka u Srbiji.

Ta pruga je bila od strateške važnosti za nemačku nacističku vojsku, jer je od nje zavisilo i snabdevanje Afričkog nemačkog korpusa, tvrde dobri poznavaoci tog vremena iz ovog jagodinskog sela.

Nekima od njih su očevi morali da učestvuju u izgradnji, jer je tako zahtevala Nemačka od vlade Milana Nedića, sa kojom je bila u kolaboraciji, a Nedićeva vlada je morala obezbediti i materijal i novac za izgradnju, tvrde oni.

Iako su izgrađeni na njivama koje obrađuju, vlasnici tih njiva nisu, kako tvrde, vlasnici i bunkera, i kažu da im ne smetaju, osim što propadaju i da bi ih trebalo "na neki način zaštititi i privesti svrsi, da postoje i da svedoče o našoj istoriji".

I most, koga su bunkeri čuvali, iz davnog je vremena, a još je u upotrebi, što svedočio i natpis, zavaren na jednom nosaču mosta, da ga je gradilo Akcionarsko društvo "Vaagner-biro-Kurc, radionica za gvozdene mostove Beč - Grac".